Wat houdt een pen operatie in?
Bij een pen operatie wordt een metalen pen in het medullaire kanaal (de mergholte) van een van
de lange pijpbeenderen gebracht.
Wat is het doel van pen operaties?
- Dat de pen functioneert als een interne versteviging waardoor het risico op breuken afneemt
en het bot beter recht blijft groeien. - Dat in het geval van een breuk de botstukken beter op hun plek blijven en de behandeling gemakkelijker is.
Hebben alle kinderen met OI pennen nodig?
Nee.
Kinderen die niet vaak iets breken en rechte botten hebben hoeven geen pennen.
Wat zijn indicaties (redenen) om wel pennen te zetten?
Kinderen met OI bij wie de botten kromgegroeid zijn of die vaak wat breken kunnen baat hebben
bij een pen operatie.
Wat voor soorten pennen zijn er?
In principe zijn er 2 typen:
Telescooppennen (uitschuifbare pennen die meegroeien met het bot)
Niet-uitschuifbare pennen (gewone pennen, zie tabel 1).
Wanneer te kiezen voor een telescooppen?
Alleen wanneer er nog voldoende mogelijkheid tot groei bestaat.
Pubers en patiënten met “popcorn groeischijven” groeien niet veel meer,
daarom zijn telescooppennen hier niet aangewezen.
Wat is het juiste tijdstip om kinderen met OI pennen te geven?
Indien een pen operatie noodzakelijk geacht wordt (zie 3 en 4) is het tijd om pennen in de benen
te zetten zodra het kind (met kromme benen) wil gaan staan.
Welke complicaties kunnen er optreden bij pen operaties?
Behalve de problemen als gevolg van de algehele narcose
zijn ook chirurgische complicaties mogelijk, zoals:
- infectie,
- het niet op z’n plek blijven zitten van de pen (migratie),
- mechanische gebreken (breken van de pen),
- stoppen van de groei in één bot (epiphysiodesis).
Is een gipsbroek altijd noodzakelijk na plaatsing van een pen in het bovenbeen?
Een gipsbroek wordt aangeraden als de pen niet stevig in het bot vastgezet kan worden.
Alleen de chirurg kan tijdens de operatie bepalen of deze (uitgebreide) vorm van immobilisatie
na de oparatie noodzakelijk is.
Waarom een pen en geen plaat?
Platen en schroeven maken een kort gedeelte van het bot stijf, waardoor de kans wordt vergroot
dat er boven of onder de plaat een breuk zal ontstaan.
Platen en schroeven worden daarom afgeraden bij de meeste mensen met OI.
Is een MRI onderzoek veilig voor iemand met een pen?
(Vraag en Antwoord oorspronkelijk gepubliceerd als “Question of the month” in de nieuwsbrief van de OIF)
MRI staat voor Magnetic Resonance Imaging. Het is een methode waarbij gebruik wordt gemaakt van een sterk magnetisch veld en gepulsde radio golven om de inwendige organen af te beelden. Het verschaft informatie die niet zichtbaar is op een röntgenfoto. Metalen objecten verstoren de beeldvorming. Er wordt dan ook gevraagd alle metaal zoals horloges en ringen te verwijderen voordat men in de MRI scanner gaat. Mensen met OI die pennen in hun botten hebben, of ander medisch metaal kunnen echter veilig een MRI scan laten maken. Het is mogelijk dat direct om de pen wat schaduw op het beeld ontstaat. Doorgaans is echter het beeld boven en onder de pen van goede kwaliteit en kan een MRI nuttige informatie verschaffen.
Titanium pennen geven de minste storing. De meeste pennen zijn echter van roestvrij staal of een legering. Deze geven wat verstoring van het beeld rondom de pen. Roestvrij stalen pennen kunnen pijn veroorzaken tijdens de scan. Pennen geven minder problemen bij een CT scan maar dit type scan is niet geschikt om het ruggenmerg of een tussenwervelschijf af te beelden. De arts die de MRI voorschrijft kan overleggen met de radioloog die de scan uitvoert. Op deze manier kan er voor gezorgd worden dat de scan de gewenste informatie oplevert, rekening houdende met het soort pennen en de plaats waar deze zich bevinden.
Men wordt aangeraden om de gegevens van de eigen pennen bij te houden. Het tijdstip van plaatsing, het soort pen en het materiaal.
| Verklaring van termen | |
|---|---|
| woord | uitleg |
| Nagel | Hetzelfde als pen |
| IM-pen | Intra-Medullaire pen Pen in de mergholte van het bot. |
| Telescooppen | Een pen die uitschuift tijdens de groei van het bot; Dubow-Bailey pen Fassier-Duval pen |
| Gewone (niet meegroeiende) pennen | Kirschner draden Rush pennen Williams pennen Elastische pennen |
| Schuivende pennen | Twee gewone pennen, de een ingebracht vanaf de bovenkant van het bot, de ander vanaf de onderkant. Tijdens de groei schuiven ze langs elkaar in tegengestelde richting. |
| Gipsbroek |
Een gips dat loopt van de tenen tot en met de heupen. Niet alleen het been maar de hele patiënt is geïmmobilisseerd. Met dit gips kan de patiënt niet zitten waardoor er ook botverlies (osteoporose) in de wervelkolom optreedt. |
| Femur | Het lange pijpbeen van het bovenbeen. |
| “popcorn” groeischijf | Een gezonde groeischijf ziet er op een röntgenfoto uit als een lijn. Bij zware vormen van OI kan de structuur van de groeischijf zo verstoord zijn dat deze er op röntgenfoto’s “popcornachtig” uitziet. De lengtegroei van de lange pijpbeenderen blijft in deze gevallen duidelijk achter. |
Informatie over pen operaties
is te downloaden van de website van de OIF (in het Engels).
“Vrouwelijk” (links) en “Mannelijk” (rechts) uiteinde van de Fassier Duval pen.
Röntgenfoto van Fassier-Duval pennen in beide bovenbenen.
last updated 15 July 2007
We bedanken Prof. dr. F. Fassier die het merendeel van deze tekst heeft aangeleverd voor zijn medewerking.
De foto’s werden ter beschikking gesteld door Pega Medical inc. de fabrikant van de Fassier-Duval pennen.